داده‌های ۳۰ ساله اقلیمی در باهوکلات؛ از یخبندان تا موج‌های ۵۰ درجه‌ای گرما

بررسی داده‌های بیش از ۳۰ ساله هواشناسی در بخش باهوکلات شهرستان دشتیاری نشان می‌دهد این منطقه در سال‌های اخیر به‌طور هم‌زمان با موج‌های گرمای بی‌سابقه، افت‌های دمایی آسیب‌زا و افزایش رخدادهای حدی روبه‌رو بوده است؛ شرایطی که به گفته مدیرکل هواشناسی سیستان و بلوچستان می‌تواند تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی کشاورزان را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد و آینده کشت محصولات گرمسیری به‌ویژه موز را با چالش‌های اساسی مواجه کند.
به گزارش روابط عمومی اداره‌کل هواشناسی استان سیستان و بلوچستان، محسن حیدری، مدیرکل هواشناسی استان با اشاره به تحلیل داده‌های بیش از ۳۰ ساله در بخش باهوکلات از شهرستان دشتیاری اظهار داشت: این منطقه به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم نوسانات حدی دما در جنوب شرق کشور، هم‌زمان در معرض رخدادهای گرمای شدید، افت‌های دمایی مقطعی و پیامدهای مستقیم آن بر بخش کشاورزی و معیشت مردم قرار دارد؛ شرایطی که می‌تواند تاب‌آوری سرمایه‌های مالی، اجتماعی و زیست‌محیطی منطقه را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: بر اساس داده‌های بلندمدت، در این منطقه به‌طور میانگین سالانه حدود ۱۶ روز دمای ۴۵ درجه سانتی‌گراد و حدود ۱ روز دمای ۵۰ درجه و بالاتر ثبت می‌شود. همچنین ثبت دمای ۵۳ درجه سانتی‌گراد در دو روز متوالی در سال ۱۳۹۶ نشان‌دهنده وقوع رخدادهای حدی کم‌سابقه در منطقه است که می‌تواند مبنای مهمی برای ارزیابی دوره بازگشت پدیده‌های حدی و تحلیل ریسک خسارت‌های بخش کشاورزی باشد.
مدیرکل هواشناسی استان ادامه داد: در کنار گرمای شدید، این منطقه در برخی دوره‌ها با افت محسوس دما نیز مواجه بوده است؛ به‌گونه‌ای که ثبت دمای صفر درجه در سال ۱۳۸۴ و تکرار دماهای ۱ تا ۲ درجه بالای صفر در سال ۱۳۹۰ منجر به خسارت یخ‌زدگی در محصولات حساس گرمسیری شده است. بر اساس آمارهای اقلیمی، به‌طور متوسط سالانه حدود ۷۳ روز حداقل دما در باهوکلات به زیر ۱۵ درجه سانتی‌گراد می‌رسد؛ شرایطی که برای درخت موز به‌عنوان یکی از محصولات مهم و راهبردی منطقه، به معنای توقف رشد، کاهش تولید و افت کیفیت محصول است.
محسن حیدری با اشاره به جایگاه بخش بخش باهوکلات در تولید محصولات گرمسیری به‌ویژه موز در استان تصریح کرد: تداوم روند افزایش دماهای حدی و نوسانات شدید حرارتی می‌تواند علاوه بر خسارت مستقیم به محصولات کشاورزی، آثار اجتماعی قابل توجهی از جمله کاهش درآمد خانوارهای کشاورز، افزایش هزینه‌های تولید، بی‌ثباتی معیشتی و افزایش فشارهای مهاجرتی در سطح روستاها به همراه داشته باشد.
وی در پایان تأکید کرد: با توجه به توسعه کشت محصولات گرمسیری در منطقه و وابستگی معیشتی بخش قابل توجهی از ساکنان به این فعالیت‌ها، ضروری است برنامه‌ریزی‌های سازگاری اقلیمی، اصلاح الگوی کشت، مدیریت بهینه منابع آب و ارتقای تاب‌آوری بخش کشاورزی در دستور کار جدی قرار گیرد؛ چراکه تجربه رخدادهای حدی گذشته نشان می‌دهد تداوم این روند می‌تواند در مدت کوتاه خسارت‌های گسترده و جبران‌ناپذیری بر اقتصاد محلی وارد کند.